Deze checklist geeft aan wat je wettelijk verplicht bent te doen, maar ook wat je extra kan doen (zie ‘tips’) om je onderneming gezinsvriendelijker te maken. Uiteraard bekijk je zelf binnen je onderneming wat nodig en wat mogelijk is. Deze checklist is een eerste handvat, maar is niet exhaustief.
![]() |
Contacteer de (externe) preventieadviseur en arbeidsarts voor een risicoanalyse. Deze analyse brengt in kaart welke risicofactoren en gevaren er bij concrete arbeidsprocessen en arbeidssituaties in de onder neming aanwezig (kunnen) zijn, o.a. voor zwangere werkneem sters1. Op basis hiervan moeten preventiemaatregelen uitgewerkt worden in het kader van een globaal preventieplan. Voorzie ook een aangepaste ruimte voor nieuwe moeders zodat zij op een discrete manier en in hygiënische omstandigheden borstvoeding kunnen geven of kunnen afkolven (raadpleeg hier voor checklist ‘Borstvoeding’) |
![]() |
Informeer je over de wettelijke verplichtingen rond zwangerschap, zoals moederschapsrust, geboorteverlof, ouderschapsverlof, uitkeringen, bescherming tegen discriminatie, enzovoort. Hiervoor kan je terecht op de website van het RIZIV, de website van de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening of bij je sociaal secretariaat. Raadpleeg ook de andere checklists voor meer informatie. |
|
TIP
Integreer alle maatregelen met betrekking tot zwangerschap in je personeelsbeleid. Verzamel alle afspraken en regelingen rond zwangerschap en ou derschap in een intern arbeidsreglement of informatiemap die te allen tijde toegankelijk zijn voor al jouw werknemers. |
|
![]() |
Informeer je werkneemsters en werknemers (ook directie/management) over je beleid rond zwangerschap. Informeer hen, en specifiek je werkneemsters, ook over de resultaten van de uitgevoerde risicoanalyse en de genomen preventiemaatregelen. Dit kan bijvoorbeeld door het als een vast agendapunt op te nemen in een intern overleg (bijvoorbeeld een personeelsvergadering) waarin zaken rond combinatie werk-privé kunnen besproken worden. Daarnaast kan ook gebruik gemaakt worden van het intranet van de organisatie of van andere onlinekanalen, of an het opgenomen worden in het arbeidsreglement. |
|
TIP
Integreer een gesprek rond het combineren van werk en gezin in onthaal-, functionerings-, en/of ontwikkelgesprekken. |
|
![]() |
Discrimineer zwangere werkneemsters niet. Zwangerschap is een beschermd criterium in de Genderwet van 10 mei 2007. Dit betekent dat zwangere werkneemsters niet ongunstig behandeld mogen worden omwille van hun zwangerschap. Discriminatie op de werkvloer kan verschillende vormen aannemen, zoals een verschillende behandeling, pesterijen, het niet in aanmerking laten komen voor een promotie, iemand niet aannemen omdat zij zwanger is/kan worden, iemand ontslaan vanwege langdurige afwezigheid tijdens zwangerschapsverlof, enzovoort. Je kan je werkneemsters en werknemers hierover preventief informeren en ook zelf leren om vooroordelen en discriminatie te herkennen. Meer informatie kan je terugvinden in de brochure ‘Zwanger op het werk. Gids voor werkneemsters en werkgevers voor een discriminatievrije behandeling. |
|
TIP
Informeer je werkneemsters en werknemers (ook directie/management) over de rechten van zwangere werkneemsters en over zwangerschapsdiscriminatie en de procedures die hierrond zijn opgesteld. Je kan dit onderwerp ook opnemen in het personeelsbeleid zodat je werkneemsters en werknemers (inclusief de directie en het management) weten waarop ze moeten letten, bijvoorbeeld tijdens sollicitatiegesprekken, bij klachten of wanneer een werkneemster in hun team aankondigt dat ze zwanger is. |
Het ondergaan van een behandeling voor een medisch begeleide voortplanting kan zeer stressvol zijn voor een werkneemster, alsook voor haar/zijn partner. Bekijk wat je als werkgever kan doen als er extra druk ontstaat op privévlak.
Een werkneemster heeft je verteld dat ze zwanger is. Wat nu? Welke zaken moeten gebeuren en welke zaken kan je extra doen om het jezelf, de collega’s en de zwangere werkneemster zo aangenaam mogelijk te maken?
Je werkneemster is terug op het werk en geeft haar kindje nog borstvoeding. Hier moet je als werkgever rekening houden met enkele wettelijke verplichtingen en administratie. Er zijn extra maatregelen die je kan nemen om het de werkneemster zo comfortabel mogelijk te maken.
Niet enkel de zwangere werkneemster heeft recht op verlof en geniet bescherming, ook haar partner heeft rechten. Zij ondergaan een grote verandering in hun privéleven, waar je als werkgever best rekening mee kan houden.
Ouder kan je op verschillende manieren worden. Je kan ook een kind adopteren of pleegouder zijn. Dit is een even ingrijpende gebeurtenis als een zwangerschap en heeft ook een voelbare impact op het privéleven. Adoptie- of pleegouders hebben evenzeer recht op verlof en ontslagbescherming.
Onverwachte gebeurtenissen of nieuwe levensfasen van het kind kunnen het evenwicht tussen het werk en privéleven opnieuw verstoren. Hier kan ouderschapsverlof voor de beide ouders een antwoord op bieden.
Wanneer kinderen ziek worden of wanneer er andere familieleden zorg nodig hebben, is het soms moeilijk om het privéleven vlot te combineren met het werk. Daarom bestaan er verschillende vormen van bijstandsverlof, namelijk palliatief verlof, verlof voor medische bijstand en mantelzorgverlof.
Heeft je werkneemster of werknemer meer tijd nodig om de zorg op te nemen voor familieleden of de kinderen? Dan is tijdskrediet misschien een oplossing. Deze checklist bespreekt de motieven waarvoor tijdskrediet kan aangevraagd worden, alsook de termijnen en administratieve data die hiervoor belangrijk zijn.
Wat als er zich bijzondere situaties voordoen (bijvoorbeeld als je werkneemster/werknemer een tweeling verwacht), of alles niet verloopt zoals gepland (bijvoorbeeld als je werkneemster een miskraam heeft of de moeder overlijdt bij de geboorte)? Deze pagina geeft alvast een inkijk in deze bijzondere situaties en de bijhorende regelgevingen.
Zwangerschap is vaak een periode vol vreugde voor de aanstaande moeder en haar naasten. Deze belangrijke gebeurtenis kan echter ook aanpassingen op het werk met zich meebrengen. Om deze periode van verandering te vergemakkelijken en zo rustig mogelijk te laten verlopen, is het essentieel dat zowel de werkneemster als de werkgever hun rechten en plichten kennen.